İkiye Bölünme? Tomurcuklanma ile Bölünme? Rejenerasyonla Üreme? Sporla Üreme? Vejetatif Üreme? Plazmodyum'un Hayat Döngüsü mail göndermek içintıklayınız
Prakaryot hücrelerden bakteriler ve archealar ile ökaryot hücrelerden bazı tür mayalar amip,öglena,paramesyum gibi protistler ikiye bölünerek çoğalır.Bakteriler halkasal yapıda bir DNA'ya sahip olup DNA'nın kendini eşlemesiyle bölünmeye başlar.
DNA eşlenirken bu esnada hücre büyür.Eşlenme tamamlanınca DNA'lar birbirinden ayrılır.Hücre içeriğininde artışından dolayı başlangıçtaki boyutunun iki katına ulaşan bakterilerinin hücre zarı içeri doğru çöker.İki yavru bakteri arasında hücre duvarı oluşur.Bakteri ana hücresi bu şekilde enine bölünerek iki yeni birey meydana getirir.
Tomurcuklanma maya mantarı gibi bazı bir hücreli canlılarda ve hyra,mercan gibi omurgasız hayvanlarda görülür.Tomurcuklanmada ana birey vücudundan dışarıya doğru bir çıkıntı meydana gelir.Oluşan bu çıkıntıya Tomurcuk adı verilir.Tomurcuk büyüyerek yavru canlı meydana getirir.Tomurcuk mitoz bölünme ile oluşur.Tomurcukla oluşan yeni birey ana bireyin genetik metaryali açısından kopyasıdır.Tomurcukla oluşan birey ana hücreden ayrı olarak yaşayabildiği gibi ana hücreye bağlı olarakda yaşayabilir.Tomurcuklar ana bireye bağlı olarak yaşıyorsa;koloni adını alır.Çok hücreli olan hydralarda mitozla bölünen hücreler bir topluluk oluşturur.Tomurcuk olarak adlandırdığımız bu hücre topluluğu ana bireyden ayrılıp yaşamlarını bir zemine tutunarak sürdürürler ve gelişerek yeni bir hydra oluşturur.Hydranın tomurcuklanması ile oluşan ve ana bireye bağlı yada zemine tutunarak yaşıyan canlılara polip denir.Polipler koloni oluşturabilir.Bu polipteki kolonilerden eşeysiz olarak çoğalıp ayrılarak yaşamını serbest olarak sürdüren bireylere medüz(denizanası)denir.Medüzlerde Tomurcuklanma görülmez.Polip formu sessil olarak yaşar fakat medüz formu soliterdir.
Deniz yıldızı(Asterias)ve planaria gibi pek çok canlı kopan yada zarar gören organ yada dokularını yeniden yapılandırmaya sahiptir.Buna Rejenarasyonla üreme denir.Genel olarak canlılara gelişmişlik düzeyi ile rejenarasyon ters orantılıdır.Gelişmişlik düzeyi arttıkça yenilenme düzeyi azalır.Yenilenme yeteneği gelişmiş canlılarda doku düzeyindedir.Hayvanlarda vücudun herhangi bir yerinde meydana gelen kesilme ve yaralanma durumunda epitel doku hücreleri farklılaşarak çoğalır.Yaranın dış yüzeyi bu hücreler tarafından kopartılarak yenilenme gerçekleşir.
NOT:Bitkilerde epidermis hayvanlarda kemik iliği hücrelerinde yenilenme yeteneği oldukça fazladır.
Sporla üreme olumsuz koşullara dayalı sağlam bir örtü ile kaplı olan ve spor olarak adlandırılan özelleşmiş hücrelerden oluşur.Sporlar uygun koşullarda gelişerek yeni canlıyı oluşturur.Eşeyli ve eşeysiz üreme yoluyla sporlar çoğalır.
Çiçeğin yapısını öğrenmek için tıklayınız.
Bitkilerde eşeyli üremenin yanında bir eşeysiz üreme çeşiti olan vejetatif üreme ile çoğalır.Vejetatif üreme mitoz bölünme ve yenilenme esasına dayanır.Bitkinin kesilmiş dal,yaprak,gövde gibi parçaları kök oluşturabilir ve gelişebilir.Bitki hücreleri çoğalıp çeşitli tipte özelleşmiş hücrelere farklılaşarak bitkinin yok olan kısımlarının yeniden oluşmasını sağlar.Bu şekilde genetik çeşitlilik olmadan bir tek anabireyden birbirinin genetik kopyası olan çok sayıda bitki üremiş olur.Bitkilerde sürünücü gövde,yumru gövde,rizom gibi yapılarda büyüme dokuları vardır.Büyüme dokularından gelişen bireyler yeni fideler oluşur.Çilekte sürünücü gövde olan stalon'lar çileğin birden fazla alana yayılmasını sağlar.Sürünücü gövde üzerinde göz(nodyum)adı verilen bölgeden yeni bitkiler gelişir.Böylece ana bitkiye genetik kopyası olan çok sayıda yeni bireyler oluşturarak eşeysiz çoğalır.
Eşeysiz üreme için daha fazla bilgi öğrenmek için tıklayabilirsiniz.
Bir hücrelilerde döl değişimine plazmodyum örnek verilir.Plazmodyum insanda sıtma hastalığı'na neden olur.Hayat döngüsünün bir kısmını insanda eşeysiz olarak bir kısmınıda Anophel(Anofel)cinsi sivrisinek'te eşeysiz olarak tamamlar.Hastalık mikrobu taşıyan sivrisinek insanı ısırdığında plazmodyum sporozoitler bireye bulaşır.Sporozoitler insanın karaciğer hücrelerine geçer.Birkaç gün içerisinde sporozoitlerin bölünmesiyle merazoitler oluşur.Merazoitler daha sonra konakçının kırmızı kan hücrelerine girer.Burada eşeysiz olarak bölünür çok sayıda yeni merazoitler meydana getirir.Kırmızı kan hücrelerinin içinde sayıları çoğalan merazoitler 48 yada 72 saat aralıklarla hücrelerin ard arda patlamasına neden olur.Merazoitlerin bazıları yeni kırmızı kan hücrelerine tekrar geçer ve bu olaylar tekrarlanır.Periyodik olarak titreme ve ateşle kendini gösteren bu olay sıtma nöbetine neden olur.Bazı merazoitler ise gametositleri meydana getirmek üzere bölünür.
Gametositler yaşam dönügüsünü yeni sivrisinekte tamamlar.Sivrisinekte sıtma mikrobu taşıya bir insanı ısırdığında emdiği kan ile birlikte plazmodyum gametositlerini alır.Döllenme sivrisineğin sindirim kanalında olur.Zigot meydana gelir.Böylece eşeyli üreme gerçekleşir.Zigot,yaşam döngüsünde tek diploit evredir.